
de Volkskrant
15 april 2017 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 6
 RONALD VELDHUIZEN
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: Vrijwilligerswerk remt de kans op dementie.
Van wie komt die claim?
Gepensioneerden opgelet: wie dementie wil proberen te voorkomen, kan beter niet de rest van zijn leven op een zonnig terras zitten of achter de iPad. Doe liever vrijwilligerswerk, zeggen Belgische en Zweedse wetenschappers, want dat verkleint de kans op dementie. Onder meer De Telegraaf en tal van Engelstalige media maakten melding van het onderzoeksnieuws. 

Zou het zo simpel zijn? Vrijwilligerswerk doen is namelijk lang niet de eerste aanbeveling tegen dementie - al jaren stapelen de aansprekende tips zich op in een reeks die maar al te bekend klinkt: mindfulness, groene thee, dutjes doen en fanatiek puzzelen schijnen allemaal te helpen tegen dementie.
Klopt het?
In het onderzoek werd aan bijna duizend Zweedse net-gepensioneerden gevraagd of ze vrijwilligerswerk deden en of ze dementieklachten hadden. Dus of ze bijvoorbeeld soms iets vergaten, moeite hadden met concentreren en medicatie tegen dementie slikten. 

Op het eerste gezicht lijkt vrijwilligerswerk inderdaad te beschermen tegen dementie: de ouderen die kort na het behalen van hun pensioenleeftijd wekelijks meerdere uren bijklusten als vrijwilliger, zeiden vier à vijf jaar later minder last te hebben van vergeetachtigheid en hadden ook nog een ruim twee keer kleinere kans om medicatie daartegen te slikken. 

Maar voor hetzelfde geld trekt vrijwilligerswerk vooral gezonde ouderen aan, en niet mensen met vroege dementie of verborgen klachten. 'Dementie begint in de hersenen al ruim twintig jaar voordat je specifieke klachten opmerkt', zegt hoogleraar Wiesje van der Flier van het Alzheimercentrum in Amsterdam. 

En áls het helpt, is het de vraag wat er zo bijzonder is aan vrijwilligerswerk, dat het specifiek dementie voorkomt. De betrokken wetenschappers erkennen dat het effect misschien grotendeels ligt aan het feit dat mensen de deur uit gaan. 'Alles is beter dan achter de geraniums blijven zitten', zegt ook Van der Flier. 

Een belangrijkere nuance is misschien wel dat dementie grotendeels een kwestie van pech is: zo'n tweederde van de gevallen is niet te vermijden, becijferden wetenschappers van de universiteit van Californië in 2011, ongeacht of iemand zichzelf bezighoudt.
Eindoordeel?
Het is waarschijnlijk mogelijk om jezelf deels te beschermen tegen dementie. Daarvoor maakt het niet per se uit of je vrijwilligerswerk doet; als je maar iets actiefs doet. Toch kan zelfs de meest actieve gepensioneerde eraan ten prooi vallen: of je dement wordt, is grotendeels een kwestie van pech. 





